เศรษฐศาสตร์สำนักออสเตรียน (Austrian Economics)
ต้นทุนค่าเสียโอกาส (Opportunity Cost)
คุณค่าของทางเลือกที่สำคัญที่สุดซึ่งต้องสละไป เมื่อคนคนหนึ่งเลือกลงมือทำอีกทางหนึ่ง
ต้นทุนค่าเสียโอกาสทำให้เราเห็นความขาดแคลนได้ชัดขึ้น เพราะการเลือกใช้เวลา เงิน หรือทุนไปกับจุดประสงค์หนึ่ง ย่อมหมายถึงการไม่ได้ใช้สิ่งนั้นกับอีกจุดประสงค์หนึ่ง ต้นทุนจึงขึ้นอยู่กับทางเลือกที่ผู้กระทำมีอยู่ ไม่ได้มีเพียงตัวเลขในบัญชีเท่านั้น
Related Concepts
Related Articles
- รัฐวางแผนแทนตลาดได้ไหม (Socialist Calculation Debate)
ต่อให้ผู้วางแผนรู้ว่าเหล็กทุกตันอยู่ที่ไหน โรงงานแต่ละแห่งผลิตอะไรได้บ้าง และมีคอมพิวเตอร์ที่คำนวณเร็วกว่ามนุษย์ทุกคนรวมกัน เขาก็ยังอาจตอบไม่ได้ว่าเหล็กกองนั้นควรถูกนำไปสร้างโรงพยาบาล สะพาน เครื่องจักร หรือเก็บไว้เผื่อทางเลือกที่ยังไม่มีใครมองเห็น
- ราคากำลังบอกอะไรเราอยู่ (Price Signals)
ราคาไม่ได้บอกเราทุกอย่างเกี่ยวกับโลก แต่สิ่งที่มันทำได้น่าประหลาดกว่านั้นเสียอีก มันช่วยให้คนจำนวนมหาศาลที่ต่างคนต่างรู้ข้อมูลเพียงคนละนิด สามารถปรับการตัดสินใจเข้าหากันได้ โดยแทบไม่มีใครต้องเห็นภาพทั้งหมด
- เมื่อมูลค่าไม่ได้อยู่ในสิ่งของ (Marginal Revolution)
ทำไมน้ำที่ขาดไม่ได้ต่อชีวิตจึงอาจมีราคาต่ำ ขณะที่เพชรซึ่งมนุษย์อยู่ได้โดยไม่มีมันกลับมีราคาแพง? คำตอบไม่ได้อยู่ที่การตัดสินว่าสิ่งไหน “มีประโยชน์กว่า” แต่อยู่ที่การเปลี่ยนวิธีมองของเศรษฐศาสตร์ จากการมองสินค้าทั้งหมด มามองว่าหน่วยถัดไปของสินค้านั้นกำลังตอบความต้องการอะไร
- ทำไมเราถึงอยากได้วันนี้ มากกว่าพรุ่งนี้ (Time Preference)
แนวคิดที่ใช้อธิบายเรื่องนี้คือ ความเห็นแก่เวลา (Time Preference) ซึ่งเป็นแนวคิดสำคัญของเศรษฐศาสตร์ออสเตรียน แม้ชื่อภาษาไทยอาจฟังเหมือนเป็นคำตัดสินทางศีลธรรม แต่ในที่นี้ไม่ได้หมายถึงความเห็นแก่ตัวหรือนิสัยที่บกพร่อง เพียงหมายความว่า เมื่อความพอใจเกิดขึ้นต่างเวลากัน มนุษย์ย่อมต้องประเมินและเลือกว่า ความพอใจในช่วงเวลาใดสำคัญกว่าสำหรับตน