Human Action

ราคาไม่ได้บอกเราทุกอย่างเกี่ยวกับโลก แต่สิ่งที่มันทำได้น่าประหลาดกว่านั้นเสียอีก มันช่วยให้คนจำนวนมหาศาลที่ต่างคนต่างรู้ข้อมูลเพียงคนละนิด สามารถปรับการตัดสินใจเข้าหากันได้ โดยแทบไม่มีใครต้องเห็นภาพทั้งหมด

ตลาดไม่ได้ทำงานได้เพราะมีใครคนหนึ่งมองเห็นภาพทั้งหมด แต่เพราะราคา กำไร ขาดทุน การแข่งขัน และการทดลอง เปิดทางให้คนที่รู้กันคนละส่วนปรับตัวตามความรู้ที่กระจัดกระจายอยู่ในมือของคนอื่นได้

สมมติว่าชายคนหนึ่งพบที่ดินที่ยังไม่มีใครเป็นเจ้าของ เขาออกแรงถางหญ้า ขุดบ่อ ปลูกอาหาร และสร้างที่พักขึ้นมาด้วยตัวเอง ต่อมามีอีกคนเข้ามาอ้างว่า ที่ดินผืนนี้ควรเปิดให้ทุกคนใช้ร่วมกัน คำถามจึงไม่ได้มีแค่ว่าใครกำลังใช้ที่ดินอยู่ แต่รวมถึงว่าใครมีสิทธิตัดสินใจว่าจะใช้ที่ดินผืนนี้อย่างไร และสิทธินั้นเกิดขึ้นได้อย่างไร

แนวคิดที่ใช้อธิบายเรื่องนี้คือ ความเห็นแก่เวลา (Time Preference) ซึ่งเป็นแนวคิดสำคัญของเศรษฐศาสตร์ออสเตรียน แม้ชื่อภาษาไทยอาจฟังเหมือนเป็นคำตัดสินทางศีลธรรม แต่ในที่นี้ไม่ได้หมายถึงความเห็นแก่ตัวหรือนิสัยที่บกพร่อง เพียงหมายความว่า เมื่อความพอใจเกิดขึ้นต่างเวลากัน มนุษย์ย่อมต้องประเมินและเลือกว่า ความพอใจในช่วงเวลาใดสำคัญกว่าสำหรับตน

Sound money คือแนวคิดเรื่องเงินที่รักษาความน่าเชื่อถือและมูลค่าข้ามเวลา โดยไม่มีใครเพิ่มปริมาณหรือบิดเบือนมันได้ตามอำเภอใจ

Economic calculation คือการใช้ราคาในรูปตัวเงินมาเปรียบเทียบทางเลือกต่าง ๆ ในการจัดสรรทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด แล้ววัดผลผ่านกำไรและขาดทุน

น้ำช่วยให้เรามีชีวิตอยู่ได้ ส่วนเพชรไม่ได้ช่วยให้เรารอดตายแม้แต่นาทีเดียว แต่ในชีวิตปกติ เพชรเม็ดเล็ก ๆ กลับแลกเป็นเงินได้มากกว่าน้ำหลายพันขวด ถ้าคุณค่าของสิ่งของมาจากประโยชน์ที่มันมี ราคาที่เราเห็นกันอยู่ก็ดูผิดเสียจนน่าประหลาดใจ

Human action คือการกระทำอย่างมีเป้าหมาย มนุษย์เลือกใช้วิธีการที่มีอยู่เพื่อให้ได้มาซึ่งสิ่งที่ตนต้องการ